Dąbrowa Górnicza

W 1787 roku osada liczyła zaledwie 184 mieszkańców. W 1795 roku, po III rozbiorze Polski, trafiła do Prus jako część Nowego Śląska. Pod koniec XVIII wieku odkryto tu jeden z najgrubszych na świecie pokładów węgla, a w 1796 roku z inicjatywy władz pruskich zaczęto budować pierwszą odkrywkową kopalnię węgla, nazwaną „Reden” od nazwiska pruskiego dyrektora górnictwa. Od 1806 roku obok niej powstawała kolonia robotnicza.

W 1807 roku teren włączono do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku należał do Królestwa Polskiego pod panowaniem Rosji. Powstały wtedy m.in. huta cynku „Konstanty” (1816–1823) oraz kopalnia „Cieszkowski” (1846), a Huta Bankowa była największa w Królestwie Kongresowym. Zagłębie Dąbrowskie należało do najlepiej uprzemysłowionych regionów Imperium Rosyjskiego.

Władze rosyjskie nie chciały nadać praw miejskich, choć Dąbrowa liczyła ponad 30 tys. mieszkańców. Prawa miejskie przyznały dopiero władze austriackie, 18 sierpnia 1916 roku. W 1918 roku rada miejska zmieniła nazwę na Dąbrowa Górnicza. Niemcy zajęli miasto we wrześniu 1939 roku i 8 października przyłączyli do Rzeszy, nazywając je Redenberg; 27 stycznia 1945 roku zajęła je Armia Czerwona.

W latach 1972–1976 zbudowano tu Kombinat Metalurgiczny Huta Katowice, największy w kraju i jeden z największych w Europie. W 1975 roku Zagórze i Kazimierz Górniczy włączono do Sosnowca, a w 1977 roku przyłączono Ząbkowice. Największą powierzchnię, 209 km², miasto miało w latach 1977–1984.