Psychika

Zdrowie psychiczne mężczyzn: co pokazują badania i gdzie szukać pomocy, gdy jest ciężko

Nawet 41-46 procent mężczyzn może mieć objawy depresji, jeśli uwzględnić „męski obraz” choroby. Skala, sygnały ostrzegawcze i bezpłatne numery pomocy.

22 października, 2026 · 3 min czytania

Zdrowie psychiczne mężczyzn: co pokazują badania i gdzie szukać pomocy, gdy jest ciężko — Zdjęcie: Pexels (zdjęcie poglądowe)

Mężczyźni częściej niż kobiety giną w kryzysie psychicznym, a rzadziej o nim mówią i rzadziej szukają pomocy. Poniżej zbieramy, co o zdrowiu psychicznym mężczyzn w Polsce mówią badania i dane, jak depresja może wyglądać inaczej, niż się powszechnie sądzi, oraz gdzie zadzwonić, gdy jest ciężko. To tekst informacyjny, nie porada lekarska ani diagnoza.

Skala: co pokazało badanie SWPS

We wrześniu 2026 roku psycholożki z Uniwersytetu SWPS, dr Ewa Jarczewska-Gerc i dr Magdalena Nowicka, opisały (Nauka w Polsce) badanie 1073 mężczyzn w wieku 18-89 lat, dobranych tak, by odzwierciedlać strukturę polskiej populacji. W zależności od narzędzia objawy depresji wykazywało od 21 do 46 procent badanych. Klasyczne kwestionariusze wskazały 21 lub 37 procent, a narzędzia uwzględniające „męski obraz depresji” 41 lub 46 procent.

To badanie samoopisowe, więc procenty nie oznaczają rozpoznanej choroby. Pokazują raczej, że klasyczne testy mogą niedoszacowywać problemu u mężczyzn.

Jak to może wyglądać u mężczyzn

Według Fundacji Twarze Depresji trzy główne objawy to obniżony nastrój, brak energii i utrata zainteresowań, a dodatkowe to m.in. problemy ze snem, koncentracją, obniżona samoocena i poczucie winy. U mężczyzn klinicyści obserwują też objawy, które trudno z depresją skojarzyć: drażliwość i wybuchy złości, zachowania ryzykowne, pracoholizm, nadużywanie alkoholu lub innych substancji, wycofanie. Fundacja podaje, że sygnałem do wizyty u specjalisty jest utrzymywanie się dwóch głównych i dwóch dodatkowych objawów codziennie przez co najmniej dwa tygodnie.

Co zwiększa ryzyko, a co chroni

W badaniu SWPS więcej objawów mieli mężczyźni, którzy:

radzili sobie ze stresem unikowo (wycofanie, samoobwinianie, sięganie po używki),
byli samotni,
mieli problemy ze snem,
przeżywali dużo stresu lub trudne wydarzenia, np. utratę pracy albo rozpad związku.

Mniej objawów deklarowali mężczyźni, którzy regularnie się ruszali, aktywnie rozwiązywali problemy i szukali wsparcia u innych, a także żyjący w związku. Autorki zwracają uwagę, że mężczyźni mogą rozwijać umiejętność regulacji emocji w ramach wsparcia psychologicznego i psychoterapii.

Leczenie i samobójstwa: dane

Fundacja Twarze Depresji, powołując się na dane NFZ, podaje, że na depresję w publicznej służbie zdrowia leczy się trzy razy mniej mężczyzn niż kobiet, choć choroba dotyka obie grupy w podobnym stopniu. Według tego samego źródła w 2023 roku w Polsce ponad 5200 osób odebrało sobie życie, w tym ponad 4200 mężczyzn. WHO podaje, że globalny, standaryzowany względem wieku współczynnik samobójstw jest wśród mężczyzn 2,2 razy wyższy niż wśród kobiet.

Gdzie szukać pomocy

Według serwisu 116sos.pl dla dorosłych dostępne są bezpłatne numery:

112: gdy życie lub zdrowie są bezpośrednio zagrożone (całodobowo),
116 123: poradnia telefoniczna dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym (całodobowo, według 116sos.pl),
800 70 2222: Centrum Wsparcia dla dorosłych w kryzysie psychicznym (całodobowo).

Fundacja Twarze Depresji prowadzi też program bezpłatnej, zdalnej pomocy psychologicznej dla dorosłych w kryzysie (zapisy przez stronę fundacji). Jeśli podejrzewasz myśli samobójcze u bliskiej osoby, fundacja radzi zapytać o to wprost i nie czekać z pilną wizytą u lekarza psychiatry. Sygnały ostrzegawcze to m.in. rozdawanie rzeczy, pożegnania i mówienie o śmierci lub braku sensu życia.

Godziny działania linii mogą się zmieniać, a źródła bywają niespójne, dlatego przed wykonaniem telefonu sprawdź aktualne informacje na podanych stronach. Ten tekst nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.