Częstochowa

Pierwsza wzmianka o Częstochowie pochodzi z 1220 roku, z dokumentu biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża. W 1356 roku wieś zlokalizowano na prawie średzkim, a prawa miejskie otrzymała między 1370 a 1377 rokiem; od 1393 roku była miastem królewskim. W latach 1370–1393 miasto było lennem Władysława Opolczyka, a w 1382 roku ufundowano klasztor Jasna Góra, przy którym powstała osobna osada Częstochówka.

W XVI wieku miasto rozwijało się dzięki przywilejom króla Zygmunta I, a w 1531 roku wzniesiono mury obronne. Od 18 listopada do końca grudnia 1655 roku Jasną Górę oblegali Szwedzi, którzy wycofali się w nocy z 26 na 27 grudnia. W 1717 roku Częstochówka dostała prawa miejskie jako Nowa Częstochowa, a w 1768 roku na Jasnej Górze schronili się konfederaci barscy.

Oba miasta połączono formalnie 19 sierpnia 1826 roku, w Królestwie Polskim pod zaborem rosyjskim. Przemysł zaczął się szybko rozwijać od lat 70. XIX wieku, a w 1897 roku w Rakowie uruchomiono obecną Hutę Częstochowa. W 1846 roku miasto uzyskało połączenie kolejowe z Warszawą. Od 1925 roku mieści się tu siedziba biskupstwa (od 1992 roku arcybiskupstwa), a w 1939 roku Częstochowa liczyła 138 tys. mieszkańców.

Niemcy wkroczyli do miasta 3 września 1939 roku, a w 1941 roku utworzono tu dzielnicę żydowską. W Polsce Ludowej szybko rozbudowano hutę, a z inicjatywy prof. Jerzego Kołakowskiego powstała Wyższa Szkoła Inżynierska, dzisiejsza Politechnika Częstochowska. Jan Paweł II odwiedził miasto sześciokrotnie, a 15 sierpnia 1991 roku mszę kończącą Światowe Dni Młodzieży odprawił dla około 1,5 mln wiernych. W latach 1975–1998 Częstochowa była stolicą województwa częstochowskiego.